Ο επιχειρηματίας Παναγιώτης Μακρής αναζωογονεί τον τουρισμό στη Λίμνη Κρεμαστών και ενισχύει την αγροτική οικονομία της «Ελβετίας» της Ελλάδας. Εκεί, δασωμένα βουνά με κορυφές που ενίοτε καλύπτονται από χιόνι περιβάλλουν το εξαίσιο γαλάζιο μιας από τις καθαρότερες λίμνες της Ευρώπης. Άλλοτε ένα κρυμμένο διαμάντι της Στερεάς Ελλάδας, η Λίμνη Κρεμαστών θαυμάζεται πλέον από επισκέπτες τεσσάρων ηπείρων.

Τουρισμός στη Λίμνη Κρεμαστών: εξερευνήστε την ελληνική εκδοχή της Ελβετίας

Η Λίμνη Κρεμαστών μπορεί να φαίνεται τιρκουάζ, γαλαζοπράσινη, στο χρώμα του ουρανού ή βαθιά γαλάζια. Αυτό το εκπληκτικό τοπίο θυμίζει Ελβετία, με το τραχύ περίγραμμα των βραχωδών βουνοκορφών να διαγράφεται σε έναν ζωηρό γαλάζιο ουρανό στολισμένο με βαμβακένια σύννεφα. (Φυσικά, πρόκειται για μια «Ελβετία» όπου οι ασημοπράσινοι ελαιώνες της Ελλάδας συνυπάρχουν με αειθαλή δάση.) Ωστόσο, μέχρι πρόσφατα, ελάχιστοι επισκέπτες το είχαν θαυμάσει από κοντά.

Ο Μακρής και η ομάδα του, που αποτελείται από οδηγούς σκαφών-ξεναγούς, αλλάζουν αυτή την κατάσταση. Προσφέρουν ποικίλες περιηγήσεις σε ομάδες έως και 40 ατόμων που θέλουν να εξερευνήσουν τη Λίμνη Κρεμαστών. Στα σύνορα της Ευρυτανίας με την Αιτωλοακαρνανία στη Στερεά Ελλάδα, η μεγαλύτερη τεχνητή λίμνη της χώρας απέχει περίπου 1,5 ώρα οδικώς από τις πόλεις Καρπενήσι, Αμφιλοχία και Αγρίνιο. Οι περιηγήσεις της Lake Tours ξεκινούν από μια αποβάθρα κοντά στο χωριό Άγιος Γεώργιος.

Περνώντας από μικρά νησιά και όρμους που θυμίζουν φιόρδ, τα τουριστικά σκάφη προσεγγίζουν αξιοθέατα όπως έναν καταρράκτη, ένα πλατανόδασος, ένα ιχθυοτροφείο πέστροφας, το επιβλητικό Φράγμα Κρεμαστών και ιστορικές γέφυρες. Εκτός από τις περιηγήσεις με σκάφος, οι τουριστικές δυνατότητες στη Λίμνη Κρεμαστών περιλαμβάνουν ποικίλες δραστηριότητες πάνω και γύρω από τη λίμνη, όπως

• Ορειβασία
• Ορεινή ποδηλασία
• Καταρρίχηση
• Κανό
• Κάμπινγκ
• Ράφτινγκ
• Ψάρεμα
• Ιστιοπλοΐα
• Πεζοπορία

Πίσω από το φράγμα: η ιστορία της δημιουργίας της Λίμνης Κρεμαστών

Από πού προήλθε αυτή η λίμνη; Η Λίμνη Κρεμαστών δημιουργήθηκε το 1965, μετά την κατασκευή ενός υδροηλεκτρικού φράγματος, που πλημμύρισε μια περιοχή την οποία τροφοδοτούν τέσσερις ποταμοί. Ο υδροηλεκτρικός σταθμός παράγει σήμερα περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια από κάθε άλλο υδροηλεκτρικό εργοστάσιο στα Βαλκάνια. Επιπλέον, η δημιουργία αυτής της καθαρής λίμνης στην οροσειρά των Αγράφων επέτρεψε την ανάπτυξη αξιοσημείωτης βιοποικιλότητας και την αναγνώρισή της ως περιοχής Natura 2000. Εκεί απαντώνται σπάνια και απειλούμενα είδη, όπως βίδρες, λύκοι, κορμοράνοι, ερωδιοί και αετοί.

Ωστόσο, περισσότερα από δεκατέσσερα χωριά, δεκάδες εκκλησίες και ένα βυζαντινό μοναστήρι που χτίστηκε το 830 μ.Χ. βυθίστηκαν στα νερά της λίμνης. Η καταβύθιση κατοικιών και κτισμάτων ιστορικής και πολιτιστικής σημασίας δεν πρέπει να ξεχαστεί — και δεν έχει ξεχαστεί. Τοιχογραφίες από το μοναστήρι φυλάσσονται στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο στην Αθήνα, ενώ το Κέντρο Ιστορίας και Πολιτισμού Ευρυτανίας στο Καρπενήσι προσφέρει μια τρισδιάστατη εικονική επίσκεψη στο μοναστήρι.

Επιπλέον, το βυθισμένο βυζαντινό μοναστήρι της Παναγίας Επισκοπής μπορεί περιστασιακά να διακρίνεται κατά την επίσκεψη στη Λίμνη Κρεμαστών. Βρίσκεται 70 μέτρα κάτω από την επιφάνεια, περιτριγυρισμένο από αιωνόβια ελαιόδεντρα. Ένα από τα δρομολόγια της Lake Tours του Παναγιώτη Μακρή μεταφέρει τους επισκέπτες πάνω από το μοναστήρι και προσεγγίζει επίσης έναν καταρράκτη και τη γέφυρα της Επισκοπής — την τέταρτη μεγαλύτερη γέφυρα στην Ελλάδα, που πήρε το όνομά της από ένα από τα χωριά που χάθηκαν στα νερά της λίμνης.

Το ιστορικό μονότοξο πέτρινο Γεφύρι του Μανώλη, που χτίστηκε το 1659, αποτελούσε για περισσότερα από 300 χρόνια τη μοναδική σύνδεση ανάμεσα στις όχθες του Αγραφιώτη ποταμού. Στη συνέχεια βυθίστηκε σε μεγάλο βαθμό από τη λίμνη. Σήμερα, το γεφύρι είναι ως επί το πλείστον ή εντελώς κρυμμένο κάτω από το νερό τον χειμώνα και «ξαναγεννιέται» το καλοκαίρι. Όταν η στάθμη είναι υψηλή, μπορεί κανείς να το επισκεφθεί με σκάφος, ενώ όταν η στάθμη είναι χαμηλή, με αυτοκίνητο, ποδήλατο ή πεζοπορώντας.

Πώς ένας νέος επιχειρηματίας αξιοποιεί τον τουρισμό στη Λίμνη Κρεμαστών για να αναζωογονήσει μια περιοχή

Μισό αιώνα μετά τη δημιουργία της, καθώς οι νέοι έφευγαν για τις μεγάλες πόλεις και τα χωριά συρρικνώνονταν, ο Παναγιώτης Μακρής πίστευε ότι έπρεπε να αξιοποιηθούν οι οικονομικές ευκαιρίες που πρόσφερε η λίμνη στην αγροτική περιοχή του. Είχε ένα όραμα για τον τουρισμό στη Λίμνη Κρεμαστών, ικανό να φέρει στα ορεινά χωριά της Ευρυτανίας τις θέσεις εργασίας που χρειάζονταν για να πειστούν οι νέοι κάτοικοι να παραμείνουν.

Από τότε που επέστρεψε στη γενέτειρά του μετά την αποφοίτησή του από το πανεπιστήμιο το 2016, αυτός ο δραστήριος νέος υλοποιεί επιχειρηματικά σχέδια που αποσκοπούν στην προσέλκυση τουριστών στον τόπο που αγαπά, αναζωογονώντας την τοπική οικονομία. Το 2021 ίδρυσε την επιχείρηση Lake Tours, για να αναδείξει τα τοπία που κόβουν την ανάσα και τις συναρπαστικές αληθινές ιστορίες της Λίμνης Κρεμαστών. Δημιούργησε επίσης ένα ταξιδιωτικό γραφείο και ένα κατάστημα αναμνηστικών.

Φίλοι και συνεργάτες ανοίγουν το νέο Lake Kremasta Hotel πάνω από τη λίμνη, με εκπληκτική θέα σε 365 ηλιοβασιλέματα τον χρόνο, μόλις δέκα λεπτά από την αποβάθρα του. Μέχρι το καλοκαίρι αναμένεται να είναι έτοιμος ένας παραλίμνιος ποδηλατόδρομος για ορεινή ποδηλασία από το ξενοδοχείο έως το Γεφύρι του Μανώλη. Στην περιοχή υπάρχουν επίσης πέντε ταβέρνες με θέα στη λίμνη.

Ο Μακρής έχει σχεδιάσει μια νέα κυκλική εκδρομή 3 ημερών και 2 διανυκτερεύσεων με μικρό λεωφορείο Mercedes, η οποία ξεκινά από την Αθήνα ή το αεροδρόμιό της, περνά από τη Λαμία, το Καρπενήσι, τη Λίμνη Κρεμαστών, τα Άγραφα, το Αγρίνιο και την εντυπωσιακή Γέφυρα Ρίου-Αντιρρίου στην Πάτρα και κατόπιν επιστρέφει στην Αθήνα ολοκληρώνοντας έναν μεγάλο κύκλο (ή ακολουθεί την αντίστροφη διαδρομή).

Χάρη στις συνεργασίες του με ταξιδιωτικά γραφεία σε πολλές ελληνικές πόλεις, ο Μακρής υποδέχεται επισκέπτες από όλη την Ελλάδα, καθώς και από τέσσερις ηπείρους. Είναι αποφασισμένος να αλλάξει τη θέση της Λίμνης Κρεμαστών ως κρυμμένου διαμαντιού.

Φυτεύοντας χρυσό: καλλιέργεια ελιάς σε ελαιώνες μεγάλου υψομέτρου γύρω από τη Λίμνη Κρεμαστών

Κάποτε, ο εξίσου αποφασιστικός προπάππους του Μακρή αποφάσισε να καλλιεργήσει χρυσό εκεί. Έπεισε μαθητές να κατεβάζουν αγριελιές από τα βουνά, έναντι δέκα δραχμών για κάθε δέντρο. Κατόπιν φύτεψε αυτά τα δέντρα στους οικογενειακούς ελαιώνες. Όταν τον ρώτησαν τι έκανε, ο προπάππους του Μακρή είπε ότι «φύτευε χρυσό». Οι χωριανοί γελούσαν και τον αποκαλούσαν τρελό.

Παρ’ όλα αυτά, σήμερα οι βιολογικά καλλιεργημένες ελιές από εκείνα τα δέντρα χρησιμοποιούνται για την παραγωγή υψηλής ποιότητας εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου πρώιμης συγκομιδής με την επωνυμία Alpha Kivos — του υγρού χρυσού της Ελλάδας — στο οικογενειακό ελαιοτριβείο. Ο σύγχρονος εξοπλισμός του ελαιοτριβείου εξυπηρετεί ελαιοπαραγωγούς από κτήματα γύρω από τη λίμνη, σε υψόμετρο από 300 έως 700 μέτρα. Οι κρύοι, χιονισμένοι χειμώνες, ο άνεμος και ο ήλιος διατηρούν τις ελιές καθαρές και υγιείς, συμβάλλοντας στην παραγωγή γευστικού εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου.

Οι επισκέπτες είναι ευπρόσδεκτοι στο ελαιοτριβείο. Έξω από αυτό υπάρχει ένα μπαλκόνι κατάλληλο για υπαίθρια γεύματα με θέα στη λίμνη, ενώ ο Μακρής σχεδιάζει να κατασκευάσει κοντά στο ελαιοτριβείο έναν χώρο γαστρονομικού τουρισμού για γευσιγνωσίες κρασιού και ελαιολάδου και εκδηλώσεις συνδυασμού τους με τοπικά εδέσματα.

Ένας ηλικιωμένος κάτοικος του χωριού έχει ήδη δημιουργήσει κοντά ένα μικρό, χειροκίνητο, παραδοσιακό πέτρινο ελαιοτριβείο, το οποίο παρουσιάζει στους τουρίστες την παλαιά μέθοδο παραγωγής ελαιολάδου. Ο Μακρής θα προσφέρει επίσης εξερεύνηση των ερειπίων ενός παλιού ελαιοτριβείου κοντά στη λίμνη. Οι δυνατότητες της Λίμνης Κρεμαστών για προσφορές αγροτουρισμού και γαστρονομικού τουρισμού μοιάζουν τόσο απέραντες όσο και η θέα στις δασωμένες πλαγιές και τις βραχώδεις κορυφές που υψώνονται γύρω της.

Τουρισμός στη Λίμνη Κρεμαστών, για να μπορέσουν να επιβιώσουν τα ορεινά χωριά

Γιατί καταβάλλει ο Μακρής τόση προσπάθεια; Είπε στο Greek Liquid Gold ότι αφιερώνει τόση ενέργεια και χρόνο στη δημιουργία αγροτουριστικών επιχειρήσεων γύρω από τη Λίμνη Κρεμαστών «επειδή το όραμά μου ήταν να αναπτύξω την περιοχή μου, στην καρδιά της Ελλάδας, ψηλά στα βουνά». Αποφάσισε ότι «ένας καλός, πράσινος τρόπος για να την αναπτύξω» ήταν να συνδέσει τις γραφικές κορυφές, τα ποτάμια, τη λίμνη, τη φύση και την τοπική ιστορία.

Ο Μακρής αποκαλύπτει ότι οι εννέα στους δέκα ανθρώπους γύρω του τού λένε ότι θα μπορούσε κάλλιστα να φύγει από την περιοχή, όπως κάνουν τόσοι μορφωμένοι νέοι. Εκείνος όμως ακούει τον δέκατο, όσους τον ενθαρρύνουν και πιστεύουν σε αυτόν, δίνοντάς του τη δύναμη και το θάρρος να συνεχίσει, επειδή θέλει και άλλοι νέοι να ζουν και να προοδεύουν δίπλα του, στο χωριό Άγιος Γεώργιος κοντά στη Λίμνη Κρεμαστών.